Հավատանք...

Ես խորապես հավատում եմ մեր իշխանություններին ու բոլոր այն քաղաքական ուժերին, ովքեր մասնակցելու են առաջիկա ընտրություններին, քանզի.

• Հավատում եմ, որ մեր երկրում երբեք բոլորը հավասար չեն լինի օրենքի առաջ:
• Հավատում եմ, որ օրինաստեղծ Ազգային ժողովում երբեք մեծամասնություն չեն կազմի օրենք ստեղծող պատգամավորները:
• Հավատում եմ, որ երբեք Ոստիկանական ուժերը չեն ծառայի իրենց սուրբ նպատակին` չեն պաշտպանի օրինականն ու օրինավորներին:
• Հավատում եմ, որ ոչ մի ծնող չի ցանկանում իր տղային` որպես Ազգային բանակի զինվոր տեսնել:
• Հավատում եմ, որ մեր Զինված ուժերն այնքան զինված են, որ հակառակորդի ցանկացած դիվերսիան չէ, որ զոհերի առիթ է դառնում, այլ ներքին կարգուկանոնի բացակայությունը:
• Հավատում եմ, որ միայն ու միայն մեր երկրում է իշխանության դրածոն ընդդիմություն խաղում, իր հերթին ընդդիմությունը համագործակցում է իշխանության հետ, ու առանց իրարից վիրավորվելու, նախնական պայմանավորվածության համաձայն, առիթ բաց չեն թողնում իրար վրա ցեխ շպրտելու համար:
• Հավատում եմ, վերջապես, որ մեզանում ընտրությունները երբեք ազատ ու անկախ չեն անցնում, որ հաղթանակ, երբեք, չի տանում այն ուժը, որն արժանի է:
• Հավատում եմ, որ մենք աշխարհի առաջին քրիստոնյաններն ենք ու հավատում եմ, որ մեր ոչ քրիստոնյա լինելն ընդհանրապես կապ չունի այդ փաստի հետ:
• Հավատում եմ, որ Հայաստանիս համար գերակա տնտեսական զարգացման ուղի է ոչ թե սեփական արտադրությանը զարկ տալը, սեփական գործարարներին, փոքր ու միջին բիզնեսմեններին հարկերից ազատելը, այլ Թուրքիայի հետ առևտուր անելը, թուրքական ապրանք վաճառելու համար բոլոր նպաստավոր պայմանները ստեղծելը:
• Հավատում եմ, որ մեզ պետք չէ օդ ու ջրի պես կարևոր և ոչ մի կանաչ տարածք` լինի այն մայրաքաղաքում, թե Հայաստանի հեռավոր շրջաններում:
• Հավատում եմ, որ մայրաքաղաք Երևանն իսկապես ավելի քան 2000-ամյա պատմություն ունի, սակայն հավատում եմ, որ դրա մասին վկայող և ոչ մի հուշարձան ու շինություն չպետք է պահպանել:
• Հավատում եմ, որ քաղաքը ռոք ու ջազ է լսում, ու հավատում եմ, որ ամեն ոք, ով ցանկանում է տարբերվել, կրեատիվ լինել, իրեն հայտարարում է ռոքեր կամ ջազմեն:
• Հավատում եմ, որ քարոզվող մշակույթը սահմանափակում է շոու-բիզնեսի ներկայացուցիչների մակարդակով, գլամուռ ամսագրերում նրանց անձնական կյանքի շարադրմամբ ու ռաբիզ երգիչների կատարումներով:
• Հավատում եմ, որ հենց վերը նշված մշակութային գործիչներն էլ դառնում են Հայաստանիս վաստակավոր արտիստներ ու պետական բարձր շքանշանների դափնեկիրներ:
• Հավատում եմ, որ բոլոր այն օջախները, որոնք իսկապես բարձրաճաշակ մշակույթ են քարոզում, որպես պետական շահ` օտարվելու են, փակվելու են:
• Հավատում եմ, որ բոլոր` իսկապես մշակութային գործիչները, առնվազն, զրկվելու են արտահայտվելու իրավունքից, բոլոր մշակութային փառատոնները ֆինանսավորում ու աջակցություն չստանալու հետանքով դադարեցնելու են իրենց գործունեությունը:
• Հավատում եմ, որ բարձրարժեք մշակույթ ստեղծող հայորդիների մասին լսելու ու նրանց հաջողություններով ուրախանալու ենք Հայաստանում, այն պարագայում, երբ նրանք լինեն Հայաստանից շատ հեռու:
• Հավատում եմ, որ երբեք արտագաղթը չի նվազի, քանզի շատերն են հավատում, որ ցանկացած տեղ կգտնեն խաղաղություն ու պաշտպանվածություն, բացի Հայաստանի ներկայիս Հանրապետությունից:
• Ու այնուամենայնիվ, հավատում եմ ինձ, ու իմ` Հայաստանին հավատալ-չհավատալը, Հայաստանի հետ ապագա կապելն ու չկապելը, ցավոք, կապված է միմիայն ինքս իմ հանդեպ տածած խորապես հավատքի հետ:

Որ մեր երկիրը իսկապես համապատասխանի մեր երգերին

Հոդվածը հրապարակվել է 2012 թ-ի մարտի 2-ին HayNews.am լրատվական կայքում

Նարինե Գրիգորյանի «Թռիչք քաղաքի վրայով» ներկայացումը մասնակցելու է Կոստա Ռիկայում կայանալիք «FIA Festival de las Artes» փառատոնին և Քիշնևում կայանալիք «Երիտասարդ ռեժիսորների» միջազգային փառատոնին: Բացի այդ` մարտի 3-ին կայանալու է «Մայրը» ներկայացման պրեմիերան, որի գլխավոր դերակատարը ևս Նարինե Գրիգորյանն է: Այս և այլ թեմաներով HayNews.am-ը զրուցեց դերասանուհու հետ:

Ինչպե՞ս եք ստացել Կոստա Ռիկայում կայանալիք փառատոնին մասնակցության հրավերը: 

Փառատոնի կազմակերպիչները ներկայացման տեսագրությունը դիտել էին «YouTube» կայքի միջոցով և մասնակցության հրավեր էին ուղարկել: Ունեինք նաև այլ առաջարկներ` այլ փառատոներից, բայց քանի որ այս փառատոնն իր վրա է վերցնում բոլոր ֆինանասական ծախսերը, այդ պատճառով էլ համաձայնեցինք մասնակցել հենց «FIA Festival de las Artes»-ին:

Ներկայացումը խաղալու ենք մարտի 23-ին: Բացի այդ` այն խաղալու ենք նաև փառատոնի փակմանը` մարտի 25-ին:

Իսկ Քիշնևի՞նը: 

Չեխովյան փառատոնից հատուկ հանձնաժողով էր եկել` դիտելու այստեղի ներկայացումները: Նրանք փառատոնում Հայաստանը ներկայացնելու համար ընտրեցին «Թռիչք քաղաքի վրայով» ներկայացումը, որը Քիշնևում կխաղանք հունիսի 6-ին` «Երիտասարդ բեմադրիչների» միջազգային փառատոնի շրջանակներում: Փառատոնին մասնակցելու են ԱՊՀ երկրների և Մերձբալթյան երկրների թատերախմբերը:

Մարտի էլ պրեմիերա ունեք: 

Հիմա մի քանի աշխատանքի վրա ենք աշխատում. Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի ուսանողների հետ, որպես դիպլոմային աշխատանք, բեմադրում ենք Մարկեսի «Ես միայն զանգահարելու եմ եկել» ստեղծագործությունը, որը խաղալու ենք մարտի 2-ին:

Մարտի 3-ին էլ ունեմ պրեմիերա Գոյի թատրոնում` «Մայրը» ներկայացումը, որի բեմադրությունը Սերժ Մելիք-Հովսեփյանինն է: Սա նոր էքսպերիմենտ է ինձ համար: Այն ներկայացնում է զուտ մոր հոգեվիճակը, երբ գալիս է մի պահ ու մայրը զգում է, որ երեխաները մեծացել են, էլ իրենը չեն, ամուսինը գնում է աշխատանքի, նա մտածում է` գուցե սիրուհու՞ մոտ է գնում, տղային խանդում է սիրած աղջկա հանդեպ, և սկսում է ինքն իրեն ուտել, չնայած նրան, որ իրեն շրջապատողները պատրաստ են օգնության ձեռք մեկնել: Կարծում եմ, Հայաստանում կա այդ խնդիրը, երբ մայրերը կառչում են երեխաներից, մենակ են իրենց զգում, իրենց կյանքը չեն ստեղծում` ամբողջությամբ նվիրվելով մայրությանը, ու արդյունքում կանգնում են դատարկության առաջ: Այդ հարցադրումն է, որը կա ներկայացման մեջ:

Նարիեն Գրիգորյանին կարելի է հանդիպել տարբեր բեմերում և տարբեր թատերախմբերի հետ: Ինչպիսի՞ դրական ու բացասական կողմեր ունի ազատ դերասանի կարգավիճակը: 

Իրականում ես Համազգային թատրոնի դերասանուհի եմ, բայց երևի շատ ազատ եմ, որովհետև, օրինակ, հիմա էլ Մալյանի անվան թատրոնում եմ փորձերի մասնակցում:

Անկեղծ ասած` հիմնականում առնչվել եմ դրական կողմերի հետ: Կարծում եմ, որ դերասանը պետք է բազմաշերտ լինի: Մանավանդ այսօր, դու պետք է շատ ավելի հետաքրքիր լինես, որպեսզի մարդիկ թողնեն հեռուստացույցը, թողնեն ամեն ինչ, ու գան քեզ նայելու: Ես դրա համար մնջախաղով էլ եմ հետաքրքրվում, տիկնիկավարությամբ էլ եմ հետաքրքրում, կարծում եմ, ամեն ինչով պետք է հետաքրքրվես, ամեն ինչով պետք է լցվես: Բացի այդ` նոր թատրոնը նոր կոլեկտիվ է, նոր խաղընկերներ են, նոր ռեժիսոր է և նոր բեմ: Ամեն բեմադրության համար, պետք է տարածքը ևս հասկանաս. կա բերմադրություն, որ ես որքան էլ ցանկանամ բեմադրել այն այստեղ` Համազգայինի բեմում, չեմ կարող: Օրինակ «Թռիչքըե կամերային ներկայացում է, որը եթե բեմադրվեր այստեղ` կկորչեր: Էլ չեմ ասում տեխնիկական հնարավորությունների մասին, որ ամեն մի թատերաբեմ չունի:

Մյուս կողմից` ես կարծում եմ, որ մենք թատերական ընտանիք ենք: Օրինակ, թատրոնի կառավարում ուսանելու համար գտնվում էի Բրոդվեում, և մեզ համար դասախոսություններ էին կարդում ու մեր հարցերին էին պատասխանում Բրոդվեի թատրոնների ղեկավարները: Երբ հարց տվեցինք, թե արդյո՞ք մրցակցություն չկա Բրոդվեի թատրոնների միջև, մեզ պատասխանեցին, որ ինչքան էլ մրցակցություն լինի, «Բրոդվե» անուն գոյություն ունի, և հանուն այդ անվան, բոլորը աշխատում են մեկի, և մեկն աշխատում է բոլորի համար: Այսինքն` եթե Բրոդվեի որևէ թատրոն վատ բեմադրություն է ներկայացնում, մյուս թատերախմբերը ամեն ինչ անում են, որ այն լավը դառնա:

Մեզ մոտ այլ է` մեզ մոտ ասում են, վայ չգնաս այսինչ թատրոն, այնտեղ վատն են խաղում: Ինչու՞, հակառակը, ես միշտ ասում եմ` գնացեք: Կարևորը թատրոն են գնում: Եվ ես կարծում եմ, որ մենք մեծ թատերական ընտանիք ենք, և պետք է հենց այդ գաղափարով էլ աշխատենք: Չէ՞ որ Հայաստանում շատ քիչ են թատրոնով զբաղվող մարդիկ, և մենք ենք, որ իրար համար պետք է հոգ տանենք, իրար թիկունք պետք է կանգնենք, որ թատրոնը թատրոն դառնա:

Դուք նաև խաղում եք իմպրովիզացիոն թատրոնում` Մնջախաղի պետական թատրոնում «Շրջանակից դուրս» ներկայացմամբ: Ինչպե՞ս է ընկալվում իմպրովիզացիան թատրոնում: 

Դա երևի ամենահամարձակ փորձն էր, որ ես երբևէ արել եմ: Ավելի ճիշտ` ես չէ, Յուրա Կոստանյանն (HayNews.am` «Շրջանակից դուրս» ներկայացման բեմադրիչն ու դերակատարները Յուրա Կոստանյանն ու Նարինե Գրիգորյանն են) առաջարկեց, որ նման ներկայացում անենք: Նրա համար կարևոր էր, որ դերասանը, ով խաղալու է, նաև ռեժիսոր լինի, քանի որ ռեժիսորը ընդհանուր է մտածում, պատասխանատու է նաև խաղընկերոջ համար: Երբ աշխատում էինք «Շրջանակից դուրս» ներկայացման վրա, սկզբում մտածում էի, որ հանդիսատեսի համար այն ընդհանրապես հետաքրքիր չի լինի, բայց քանի որ շատ եմ սիրում էքսպերիմենտներ և շատ եմ սիրում Յուրա Կոստանյանին, համաձայնեցի: Մնջախաղի արվեստի հետ ծանոթ էի, քանի որ սովորել եմ նաև Մնջախաղի ստուդիայում, ու մեծ հաճույքով ձեռնամուխ եղանք ներկայացման ստեղծմանը: Սկզբում շատ էի վախենում. ախր գիտե՞ս ինչ վատ է, որ մտնում ես բեմ և չգիտես, թե ի՞նչ ես անելու: Այդ պատճառով ես խնդրեցի Կոստանյանին, որ առաջինն ինքը բեմ մտի, հետո վարագույրի այն կողմից ես նայում եմ, ու տեսնում, թե նա ինչ իրավիճակ է խաղարկում, մտնում եմ բեմ, ու սկսվում է ներկայացումը:

Ներկայացման արձագանքներից կարող եմ ասել, որ այն շատ լավ է ընդունվել: Իմպրովիզացիան շատ կենդանի է պահում թատրոնը, մարդիկ չեն հասկանում, թե ինչի մասին է ներկայացումը, բայց զգացապես հասկանում են:

Ի՞նչ խնդիր է լուծում այսօր թատրոնը: 

Ես ասել եմ, որ թատրոնը դաստիարակման վայր չէ, ավելի ճիշտ` այն այլ կերպ է դաստիարակում: Չի կարելի բեմում կանգնել և քարոզ կարդալ, դու պետք է այդ զգացմունքը փոխանցես: Եթե սիրո մասին ես ուզում խոսել, այնքան սեր եղիր բեմում, որ հանդիսատեսը դուրս գա սիրով լցված, ոչ թե ասա` սիրե´ք իրար, սիրե´ք: Ի տարբերություն սովետական ժամանակաշրջանի, երբ ներկայացումը պետք է անպայման պատասխան տար, հիմա կարևորը ներկայացումում հարց տալն է, այսինքն` ոչ թե ասես, որ այս կինը սխալ է, որովհետև այսպես է արել, այլ ցույց տաս այդպիսի կնոջ, կողքից դիտարկես նրան ու հանդիսատեսին թողնես` սեփական եզրահանգմանն ու սեփական պատասխանին:

Ի՞նչ պետք է անի թատրոնը` հանդիսատես գրավելու համար: 

Իհարկե PR-ը շատ կարևոր է, ինչը մենք մեր օրինակի վրա հասկացանք: Երբ լավ PR-ով եք զբաղվում, տոմսարկղում մեծ հերթեր են գոյանում: Նույնիսկ լավ ներկայացումը այնքան լավ չի գործում, որքան լավ PR-ը: Միևնույն ժամանակ շատ վատ ներկայացումը կարող է մեծ թվով հանդիսատես գրավել, հենց լավ գովազդի հաշվին:

Շատերը գնում են թատրոն` պարզապես զվարճանալու համար: Ինչո՞վ է սա պայմանավորված: 

Օրինակ մեր տանն էլ մայրիկս սիրում է ուրախ ներկայացումներ, նա նույնիսկ անընդհատ ասում է` ինչի՞ լուսավոր գույներ չես վերցնում, ինչի՞ գունեղ ներկայացում չես անում… Չգիտեմ, թե ինչո՞վ է պայմանավորված.երևի նրանից է, որ մեր առօրյան ծանր է, և մարդիկ հենց լիցքաթափման տեղ են փնտրում: Մենք մի ուրիշ խնդիր էլ ունենք, շատ հաճախ լուրջ հարցերը շատ լուրջ ենք ներկայացնում` մոռանալով, որ երբ մարդ ուրախ տրամադրության մեջ է, ամեն ինչ շատ ավելի լավ է ընկալում: Դրա համար կարծում եմ, որ ցանկացած ներկայացում բեմադրելիս, պետք է այդ ֆակտորն օգտագործել: Կան ներկայացումներ, որ այնքան լուրջ թեմաներ են շոշափում, այնքան լուրջ է, որ մարդիկ ծանրացած են դուրս գալիս դահլիճից: Մինչդեռ կարծում եմ, որ այդ լրջությունը պետք է մտնի հանդիսատեսի մեջ հանկարծ, նա չպետք է զգա, որ ամբողջ ներկայացումը դրա մասին էր, նա պետք է հաճույք ստանա, բայց վերջում հարցը պետք է մնա իր մեջ:

Ձեր հարցազրույցներից մեկում ասել եք, որ սիրում եք փորձեր անել: Հիմա ի՞նչ նոր բան եք փորձում: 

Իմ մյուս համարձակ էքսպիրեմենտը «Դոն Կիխոտում» Կիխոտի ձիու` Ռոսինանտի դեր խաղալն է լինելու: Ներկայացումում Ռոսինանտը Դոն Կիխոտի պարոդիան է անելու, և հանդիսատեսն այսօր նայելով այդ պարոդիան, տեսնելով` ոնց են ծաղրում Դոն Կիխոտին, երբ դուրս գա դահլիճից, զգալու է Դոն Կիխոտի պահանջը:

Ինչ վերաբերում է էսպերիմենտին. ճիշտն ասած ես այնքան ինձ չեմ տեսել այդ դերի մեջ, որ որոշեցի համաձայնել: Նաև համաձայնեցի Խաչիկ Չալիկյանի հետ աշխատել, քանի որ մենք միասին ֆիլմ ենք նկարահանել, և ևս հիանում եմ նրանով:

Նշում եք, որ բոլորը դերերը Ձեր մեջ կան, ու Դուք կաք այդ դերերի մեջ: Ինչպե՞ս եք կարողանում դրանք տեղավորել առօրյայում: 

Ինչու եմ դերասանությունը շատ-շատ սիրում, որովհետև հանելուկներ կան, որ ամեն անգամ բացահայտում ես, ու նորից հասկանում ես, թե որքան առեղծվածային մասնագիտություն է դերասանությունը: Օրինակ, որ ինձ ասում են մի հատ կհաչաս այնպես, ոնց որ հաճում էիր «Շան աղջիկը» ներկայացման մեջ, չեմ կարողանում, բայց երբ հայտնվում է այդ մթնոլորտը, ինքն իրեն ստացվում է: Օրինակ, երբ մտածում եմ, չեմ կարողանում պատկերացնել, թե ինչպես եմ խաղում «Մայրը» ներկայացման մեջ, թեկուզ լեզուն, ձայնը, բայց այդ ամենն ի հայտ է գալիս, երբ ստեղծվում է այդ միջավայրը:

Կան մարդիկ, ովքեր խնջույքներին, սեղանի շուրջ կարողանում են ինչ-որ պարոդիաներ անել, ասմունքել, ես այնքան անտաղանդ եմ այդ առումով: Երևի այն ամենը, ինչ ստացվում է, ստացվում է այդ հանելուկային տարածքում:

Այսքան զբաղվածության հետ` ժամանակը հերիքու՞մ է Ձեզ տրամադրելու համար: 

Այդ մեկը չի հերիքում: Բայց մի բան հիանալի հասկանում եմ, որ Աստված մարդուն ստեղծել է ազատ ընտրությամբ, և դու պետք է ընտրես, թե քեզ տրված տվյալ ժամանակում ինչ ես անում, որ հետո, իմանաս, որ դու ես քո տարիները հենց դրան նվիրել: Միշտ պետք է իմաստուն լինես, և տվյալ ժամանակաշրջանում ինքդ ճիշտ որոշես, թե ինչի վրա այն ծախսել: Դա շատ դժվար է իրականում, բայց ես փորձում եմ հասկանալով որոշումներ կայացնել:

Իհարկե անպայման հասունանում է կյանքի մյուս փուլը ևս, կարծում եմ, որ դրա ժամանակն էլ կգա. մի պահ պետք է ազատ տալ, հանգիստ տալ, որ նոր փուլ բացվի կյանքում:

Քանի որ միշտ ասում եք, որ լավատես եք, եկեք լավատեսական նոտայով ավարտենք զրույցը: 

Ես աշխատում եմ թատրոնում և ցանկանում եմ, որ թատրոնը շատ լավը լինի, իսկապես այնպիսին լինի, որ Հայաստանը հպարտանա իր թատրոնով: Իհարկե անժխտելի է, որ ինչպիսի վիճակում երկիրն է, այդ վիճակում էլ մշակույթն է, դրա համար ես շատ ուզում եմ, որ մեր պետությունը իսկապես լինի հզոր, որ մենք մեր ներուժը ծախսենք ոչ թե Թուրքիայի դրոշը վառելու, մեր երգերում անընդհատ մեր մեծ պետության մասին բարձրաձայնելու վրա, այլ իսկապես մեր ուժերը լարենք պետություն ստեղծելու համար: Մենք շատ ենք խոսում հայրենասիրությունից, բայց իրականում, այդ հայրենիքը ստեղծել է պետք, ես ուզում եմ, որ մենք ստեղծենք իսկապես լավ հայրենիք, որ մեր երկիրը իսկապես համապատասխանի մեր երգերին, որ իսկապես ոչ մի հայ չմտածի Հայրենիքը լքելու մասին:

Լիլիթ Բունիաթյան 

HayNews.am

Հ.Գ. – Նշենք, որ Ագորա թատերախմբի «Մայրը» ներկայացումը կարող եք դիտել մարտի 3-4-ին, 15-16-ին, ժ:19:00-ին, Գոյ թատրոնում (Գրիգոր Լուսավորիչ 6):

Նոր նախաձեռնություն Facebook-ում` «Երևանյան այգիների խրոնիկա»

Հոդվածը հրապարակվել է 2012 թ-ի փետրվարի 24-ին HayNews.am լրատվական կայքում

«Երևանյան այգիների խրոնիկա» ֆեյսբուքյան էջի նպատակն է ներկայացնել մայրաքաղաքի պատմությունը` այգիների լուսանկարներով: Այս առիթով HayNews.am-ը զրուցեց նախաձեռնության հեղինակ լուսանկարիչ Հայկ Բիանջյանի հետ:

Բիանջյանի խոսքով` ոչ միայն Մաշտոցի պողոտային հարող այգում ընթացող շինարարության համար պայքարն է խթանել նման նախաձեռնությամբ հանդես գալուն, այլև ցանկությունը` ցուցադրել, թե ինչպիսին են եղել մայրաքաղաքի այգիները և ինչպիսին են դրանք` հիմա:

«Բացի էջից, առաջիկա օրերին Մաշտոցի այգում կազմակերպվելու է ցուցահանդես, որտեղ հին ու նոր լուսանկարների համադրությամբ ցուցադրվելու է Երևանի այգիների խրոնիկան»,- մեզ հետ զրույցում հայտնեց լուսանկարիչը:

Բիանջյանը նշեց, որ իր նախաձեռնությունն արդեն ստացել է արձագանքներ. «Լուսանկարիչները զանգահարում են, պատրաստակամություն են հայտնում համագործակցելու»: Նա նշեց, որ լուսանկարիչ Վլադիմիր Սարոյանն արդեն տրամադրել է երևանյան այգիների իր լուսանկարները:

«Նա լուսանկարել է Երևանի բոլոր այգիները, լուսանկարներ կան, թե ինչպիսին է եղել Մաշտոցի այգին, ինչպիսին է եղել Վերնիսաժը, Մատենադարանին հարող տարածքները և այլն»,- մանրամասնեց Բիանջյանը:

Այն, որ Մաշտոցի այգու համար բնապահպան-ակտիվիստների պայքարը չի լուսաբանվում մեր հեռուստաընկերությունների կողմից` լուսանկարիչը համարում է հենց հեռուստաընկերությունների խնդիրը, միևնույն ժամանակ ընդգծում, որ մարդկանց չի կարելի խաբել:

«Այս ակցիաների ժամանակ հենց երևում է, թե ով, ով է: Այգի են գալիս այն մշակութային գործիչները, ովքեր ոչ մի բանից չեն վախենում, ովքեր գալիս են իրենց քաղաքացիական կարծիքը հայտնելու»,- շեշտեց լուսանկարիչն ու հավելեց, որ այգու համար պայքարը քաղաքական չէ, քանի որ «ծառը քաղաքական ենթատեքստ չի կարող ունենալ, սա պարզապես ակցիա է, որն ասում է` այսպես շարունակել չի կարելի»:

«Երևանյան այգիների խրոնիկան» էջում հեղինակը նշում է նաև, որ էջի նպատակն է անձնական արխիվների լուսանկարների միջոցով ցույց տալ, թե ինչ ենք ունեցել և ինքան բան ենք կորցրել:

«Ցավոք այսօր շատերը մոռացել են, թե ինչպիսի քաղաք ենք ունեցել: Այսօր երբ դիտում ենք այս լուսանկարները, հասկանում ենք, որ շատ բան ենք կորցրել: Մենք բոլորս էլ սիրում ենք մեր մանկությունը և եթե այսօր մենք տեր չկանգնենք մեր քաղաքի պատմությանը և այգիներին, ապա ինչպիսի՞ մանկություն կունենան մեր երեխաները և ի՞նչ միջավայրում կմեծանա մեր ապագա սերունդը: Խնդրում եմ բոլորին, ովքեր անտարբեր չեն` տեղադրեք այս էջում ձեր ընտանեկան լուսանկարները, որտեղ պատկերված է մեր հին ու բարի Երևանը` հատկապես այգիները, և միգուցե մի օր այն վերադարձնենք իրական կյանք: Յուրաքանչյուր լուսանկար մեր հարգանքի տուրքն է մեր սիրելի քաղաքին: Սիրենք և օգնենք մեր քաղաքին»,- ասված է ֆեյսբուքյան էջում:

Նշենք նաև, որ «Երևանյան այգիների խրոնիկա» էջը հեղինակը ստեղծել է նախօրեին, սակայն այն արդեն ունի ավելի քան 200 համակիրներ:

Լիլիթ Բունիաթյան

HayNews.am

Բնապահպան. քաղաքապետարանը սխալ ու սուբյեկտիվ որոշում է կայացրել

Հոդվածը հրապարակվել է 2012 թ-ի փետրվարի 24-ին HayNews.am լրատվական կայքում

«Մերուժան Տեր-Գուլանյանի  խոսքը ինձ համար հեղինակություն չի, նա արդեն վարկաբեկվում է` իբր մտավորական, ինչպե՞ս կարելի է նման հայտարարույամբ հանդես գալ»,- անդրադառնալով նախօրեին գրող, հրապարակախոս Մերուժան Տեր-Գուլանյանի արած հայտարարությանը, թե բնապահպան-ակտիվիստները հաղթել են, քանի որ Մաշտոցի պողոտային հարող այգում ընթացող շինարարությունը դադարեցվել է, HayNews.am-ի հետ զրույցում հայտնեց իրավաբան, այգու համար պայքարող ակտիվիստ Մերի Խաչատրյանը:

Նշենք, որ Երևանի քաղաքապետարանն արդեն հերքել է Տեր-Գուլանյանի հայտարարությունը` ասելով, որ քաղաքապետարանի քաղաքաշինության վարչությունում որևէ քննարկում չի կայացել և որևէ որոշում չի ընդունվել:

Ակտիվիստների համար անհասկանալի է Տեր-Գուլանյանի հայտարարության նպատակը. «Կա´մ ինքը դիտավորյալ է այդ անում, կա´մ ցանկանում է բնապահպան-ակտիվիստների աչքին բարձրանալ, կա´մ ուզում է ամեն անգամ իր մասին հիշեցնել, ես չգիտեմ, բայց արդյունքում վնասում է բնապահպանական շարժմանը»: Մերին նշեց նաև, որ Տեր-Գուլանյանի հայտարարությունը խառնաշփոթ է ստեղծել, և բնապահպան-ակտիվիստները երեկ ամբողջ գիշեր ստիպված արթուն են մնացել` իրար ճիշտ տեղեկատվություն փոխանցելու համար:

«Բնապահպանական շարժման մեջ խելոք մարդիկ են` իրավաբաններ, ճարտարապետներ, քաղաքագետներ, տնտեսագետներ, հո՞ փողոցային երեխաներ չեն: Խորհուրդ կտամ Տեր-Գուլանյանին, որ առհասարակ բնապահպան-ակտիվիստների նախաձեռնություններին չմիջամտի և հանդես չգա որևէ հայտարարությամբ»,- ընդգծեց Մերին:

Մերի խաչատրյանը տեղեկացրեց նաև, որ նախօրեին հանդիպում են ունեցել Երևանի քաղաքապետարանում` քաղաքապետարանի աշխատակազմի քարտուղարի ժամանակավոր պաշտոնակատար Սերգեյ Մակարյանի հետ` ստանալու ակտիվիստների հարցում-նամակի պատասխանը, որում ևս ասվում է, որ քաղաքապետարանն իր մոտեցումը չի փոխում:

«Պատասխանն իհարկե մեզ չի գոհացրել, մենք պատասխան հայտարարությամբ հանդես կգանք, որը կտարածենք նաև լրատվամիջոցներով: Մենք ձեռնունայն չենք մնում, միջոցառումները շարունակում ենք այգու տարածքում, և բացի այդ պաշտոնական գրություններ ենք հղելու պետական լիազոր մարմիններին: Տեսադաշտում ունենք 3 լիազոր մարմիններ, որ ցանկանում ենք դիմել` ՀՀ նախագահի վերահսկողության ծառայությունը, քաղաքաշինության և բնապահպանության նախարարությունները, Երևանի քաղաքապետին ևս նամակ-առաջարկով դիմելու ենք», - ընդգծեց Մերին:

Մեզ հետ զրույցում նա անդրադարձավ նաև Հանրային խորհրդում նախօրեին կայացած քննարկմանը. «Նարեկ Սարգսյանը ցայտնոտի մեջ էր, չգիտեր նույնիսկ ինչ էր խոսում: Ա՞խր եթե իրենք մեզ տետատետ կանչեն քննարկման, ես Նարեկ Սարգսյանին կասեմ, թե դուք այդ ինչպե՞ս եք Աբովյան փողոցի հանրային տարածքում սեփականության իրավունք շնորհել, հետո ասում եք, թե սեփականատերերին չենք կարողացել փոխհատուցել: Մյուս կողմից հայտարարում եք, թե Մաշտոցի այգում կառուցվողը միայն ու միայն քաղաքապետարանի սեփականությունն է: Դե ուրեմն, շատ լավ, Նարեկ Սարգսյան, վերցրու´ քո կրպակներն այդտեղից, տա´ր»:

Այն, որ քաղաքապետարանը պնդում է, թե Մաշտոցի այգում կառուցվող կրպակները պատկանում են քաղաքապետարանին, ըստ Մերիի, արվում է իրական սեփականատերերին թաքցնելու նպատակով. «Քաղաքապետարանը փրկում է Աբովյան փողոցի սեփականատերերին` նշելով, որ ինքն է կառուցվող կրպակների սեփականատերը, ուրեմն թող Երևանի քաղաքապետարանն էլ պատասխան տա»,- շեշտեց իրավաբան Մերին ու ամփոփեց. «Սա ևս մեկ անգամ ապացուցում է, որ Երևանի քաղաքապետարանը սխալ ու սուբյեկտիվ որոշում է կայացրել»:

Լիլիթ Բունիաթյան

HayNews.am

Վրեժ Քասունի. Սա Սովետի ժամանակները չեն

Հոդվածը հրապարակվել է 2012 թ-ի փետրվարի 22ին HayNews.am լրատվական կայքում

Մաշտոցի այգում կրպակների գիշերային կառուցումից հետո երգիծանկարիչ Վրեժ Քասունին գրառում է կատարել Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանի ֆեյսբուքյան էջին, որից հետո նամակներ է ստանում, թե ինքը երևանցի չէ և իրավունք չունի կարծիք հայտնելու Մաշտոցի այգու կառուցապատման վերաբերյալ: Այս մասին HayNews.am-ի հետ զրույցում հայտնեց երգիծանկարիչն ու հարցրեց. «Ես շատ զարմանում եմ, ո՞վ ինձ իրավունք ունի նման բան ասելու, ես արդեն 12 տարի ապրում ու աշխատում եմ Երևանում, հետո ի՞նչ, որ Հալեպում եմ ծնվել»:

«Հիշեցնեմ, որ ըստ ՀՀ Սահմանադրության, երբ մարդը 3 տարի ապրում է Հայաստանում, նա արդեն իրավունք ունի ձեռք բերելու Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիություն, իսկ երբ մարդն 10 տարի Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիություն ունի, իրավունք ունի նույնիսկ առաջադրվել ՀՀ նախագահի թեկնածու: Հիմա արդյոք 12 տարի Հայաստանում ապրող, աշխատող քաղաքացին իրավունք չունի կարծիք հայտնելու` քննադատելու կամ գովաբանելու, որ ինձ համարձակվում են նմանօրինակ նամակներ գրել»,- ընդգծեց Քասունին:

Թե ովքե՞ր են այգու համար պայքարող Քասունուն նմանօրինակ նամակներ գրում, մեր հարցին ի պատասխան էլ երգիծանկարիչը հայտնեց, որ ինքը չգիտի, բայց ամենայն հավանականությամբ մարդիկ են, ովքեր պաշտպանում ու սատարում են Տարոն Մարգարյանին: Այնուամենայնիվ` այսօրինակ նամակները չեն խոչընդոտի, որ Քասունին, ի թիվս մուսների, շարունակի պայքարել մայրաքաղաքի կանաչ տարածքների պահպանման համար. «Մենք կպայքարենք այնքան, որքան մեր ուժը կհերիքի, ու փառք Աստծո, մեր ուժն անսպառ է»:

«Գեղագիտական առումով էլ այստեղ խնդիր կա. թեկուզ ժամանակավոր են տաղավարները, բայց կարելի էր դրանք պատրաստել ավելի գեղեցիկ դիզայնով, եթե, օրինակ, փայտերով կամ փայտանման դիզայնով պատրաստվեին այդ կրպակները, ես, երբ հեռից նայեի, անտառային շունչ կզգայի, ու միգուցե մարդիկ էլ այն սիրով կընդունեին»,- մանրամասնեց Քասունին:

Անդրադառնալով Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանի երեկվա հայտարարությանը, թե խնդիրը պետք է լուծել քաղաքակիրթ ձևով, Քասունին շեշտեց, որ հարցն ի սկզբանե պետք է քաղաքակիրթ ձևով դրվեր, այլ ոչ թե հիմա պահանջվեր քաղաքակրթություն: Նրա խոսքով` եթե կառուցապատում պետք է իրականացվեր մայրաքաղաքի կենտրոնում, այն էլ հանրային տարածքում, ապա քաղաքապետարանը պետք է այդ մասին հայտարարություն տարածեր ու հանրային քննարկումից հետո ստացված առաջարկների հիման վրա իրականացներ շինարարությունը:

«Ես արդեն ասել եմ, ու կկրկնեմ, որ Դուբայում կամ այլ երկրներում, որտեղ անապատ է, հարցն ուրիշ կերպ է դրվում. ձեռք են բերում ոչ կանաչապատ տարածքներ, անապատի մեջ կարմիր հող են տեղադրում, կանաչապատում են և օրական միլիոներ են ծախսում` կանաչ տարածքները պահպանելու ու իրենց եղանակը փոխելու համար: Այսինքն` եթե մեզ մոտ այդ տարածքը կանաչապատ չէ, ուրեմն կարելի՞ է այդպիսի տգեղ, հայկական ճարտարապետությանը հակասող բաներ կառուցել, չկա՞ր մեկը, ով ասեր` գոնե գեղեցիկ մի բան կառուցեք: Ես վրդովված եմ նաև դրանից, որ շատ չոր, կոպիտ շինություններ են, որ կարծես պոպ-կորնի բուտկաներ լինեն, որն արագ տեղադրում են ու վերջացնում: Ասում են` ժամանակավոր է, բայց չէ՞ որ այն քաղաքի կենտրոնում է»,- նշեց մեր զրուցակիցը:

Քասունու կարծիքով, քաղաքային իշխանությունները սովոր են, որ իրենց կատարածը «կանցնի կգնա», քանի որ նախկինում հասարակությունը պահանջատեր չի եղել:

«Սրանից հետո կհասկանան, որ սա Սովետի ժամանակները չեն, սա Սովետից հետո այն ժամանակներն էլ չեն, որ մարդիկ կենսական խնդիրներ ունեին և չէին պայքարում»,- շեշտեց Քասունին ու հիշեցրեց Ժամանակակից արվեստի թանգարանին հարող այգու կառուցապատումը, որն իրականացվել է Իգիթյան եղբայրների օրոք, և նպատակ է ունեցել` ստացված հասույթով դահլիճներ կառուցելու, ու հավելեց. «Արդյո՞ք կառուցվեցին այդ դահլիճները, շատ հարցեր կան, որոնցից հանրությունը տեղյակ չէ, սակայն այդ ժամանակներն արդեն անցել են»:

Ի պատասխան մեր դիտարկման, թե կարելի՞ է ասել, որ նոր փուլ ենք մտնում` քաղաքացիական հասարակություն ձևավորելու առումով, հակադարձեց. «Իհարկե, ամեն մարդ ինքն իր անձի հետ հաշվի է նստում և ամեն մարդ` որպես քաղաքացի, իր պարտականություններն է անում ու հաշվետվություն է պահանջում»:

Որպես խնդրի քաղաքակիրթ լուծում` Քասունին առաջարկում է կրպակները տեղափոխել ու կառուցել այգուն հարակից գետնանցումում, որն իր հերթին բարեկարգման կարիք ունի. «Եթե այդ կրպակները այդտեղ տեղադրվեն և գեղեցիկ բարեկարգեն անցումը, մարդիկ ներքև կիջնեն: Եվրոպայում շատերն ուրախանում են, որ անցումներով քայլելիս գնումներ են կատարում, իսկ մեզ մոտ ինչի՞ չեն ուզում, մի՞թե անցումները վարկաբեկում են կրպակների տերերին, չեմ հասկանում»:

«Կարծում եմ, որ այդ կրպակների տերերը սովից չեն մեռնում և կարող են իրենց կրպակները ներքև իջեցնել, ու այգին բարեկարգել, ու այգի կառուցելով` գովազդել իրենց կրպակները, ու այդպիսով հաստատ հաճախորդներ կշահեն` ներքևում»,- ամփոփեց Վրեժ Քասունին:

Լիլիթ Բունիաթյան

HayNews.am

«Մենակ և մերկ». ցուցահանդես հողից ու ցեխից մարդու թեմայով

Հոդվածը հրապարակվել է 2012 թ-ի փետրվարի 21-ին HayNews.am լրատվական կայքում

«Մենակ և մերկ» խորագիրը կրող ցուցահանդեսի ժամանակ այսօր Երևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայի գեղանկարչություն ֆակուլտետի 4-րդ կուրսի երկու ուսանողներ` Գևորգ Գրիգորյանն ու Արեն Շահնազարյանը, ներկայացրեցին վերջին տարիների իրենց 26 աշխատանքները:

Գևորգի խոսքով, ցուցահանդեսով հանդես գալու գաղափարը շատ արագ է ծագել, ու քանի որ նկարներն իրենց տեսակով ու լուծումներով տարբեր են, բայց ասելիքով նմանություններ են ունեցել, իրենք ընտրել են մի խորագիր, որը կկապի ու կամբողջացնի երկուսի ասելիքն է:

«Ասելով «Մենակ և մերկ» չպետք է միայն ֆիզիկական վիճակ պատկերացնել: Այստեղ կարևորվում են հենց բառերը` իրենց սկզբնական իմաստով»,- HayNews.am-ի հետ զրույցում բացատրեց Գևորգը, ում ի հավելումն Արենը նշեց. «Անվանումն ավելի շատ հոգեվիճակի մասին է, մարդ տեսակի մասին է»:

Արենը հիշեցրեց, որ նախկինում կար մարդ-գաղափարը, որին բոլոր մարդիկ հետևում էին, իսկ այժմ մարդն ուղղակի դարձել է տեսակ, կենդանի, ու հենց աշխարհի զարգացումն է մարդուն տանում է միայնակության:

«Թվում է, թե ամեն ինչ զարգանում է, բայց մարդն ամեն դեպքում մերկ է աշխարհի նկատմամբ: Մեր ցուցահանդեսում բառերը ոչ թե նկարագրող են, այլ հենց իրենց ամբողջ իմաստով են ներկայացվում, իսկ ցուցահանդեսը ներկայացնում է այդ ընթացքը` մարդ-գաղափարից, դեպի մարդ-կենդանի: Մարդ-գաղափարը հենց ներդաշնակության մեջ է, մարդը պետք է բնության հետ ներդաշնակ լինի, իսկ հիմա մարդն ինչ է, ծառերը կտրել, ասֆալտ են անում, բուտկա են դնում, որ մի սիգարետ ծախեն, բայց մարդը դեպի բնությունը պետք է գնա, ու եթե կտրվել է, ուրեմն ինքը հիվանդացել է, կամ երկրագունդն է հիվանդացել մարդով»,- մանրամասնեց Արենը:

Երիտասարդ նկարչի կարծիքով պետք չէ բացասաբար վերաբերել զարգացումներին, մարդու տեսակի աղավաղմանը, քանի որ «ամեն ինչ ունի սկիզբ և վերջ, ու այդ բնական զարգացմանը խոչընդոտելն անիմաստ է»: Արենը նշեց, որ հետևում է այն ամենին ինչ կատարվում է շուրջը` քաղաքում, երկրում, նույնիսկ աշխարհում, բայց «արվեստագետը շատ հաճախ այնքան է տարվում իր մտքերով, ամեն ինչ այնքան խորն ու գլոբալ է ընկալում, այնքան մեծ խնդիրներ ու անելիքներ ունի, որ շատ հաճախ պարզապես անտարբերության է մատնում կատարվող իրադարձությունները»: Ըստ նրա` պայքարողները պետք է պայքարեն, իսկ արվեստագետը պետք է իր գործն անի, իր գործով պետք է աշխարհին իր ասելիքը թողնի:

Երիտասարդ նկարիչների համար ցուցահանդեսները ինչ-որ բան չեն տալիս ու ինչ-որ բան էլ չեն վերցնում. սա պարզապես առիթ է իրենց աշխատանքը ընկերներին ու մյուս նկարիչներին ներկայացնելու համար: Նրանք ցավով հայտնեցին, որ շատ հաճախ նկարչի աշխատանքները դիտում են միայն նկարիչները, իսկ լայն հասարակությունը դրանց անհաղորդ է մնում: Տղաները նշեցին նաև, որ չի կարելի նկարչի աշխատանքները քննադատել միայն գույներին նայելով:

«Ո՞վ է որոշել, որ Հայաստանը ծիրանագույն է, նկարչության մեջ այդպիսի հասկացողություն չկա, գույնը որոշիչ չէ: Սա մի փուլ է, մի ընթացք է, գույների տվյալ ընտրություն է, որը կարող է փոխվել, կարող է անցնել, ու գույնը բնորոշիչ դարձնելը կարծում եմ սխալ էե,- նշեց Գևորգն ու հավելեց. «Մեր նկարներում հողից ու ցեխից մարդն է ներկայացվածե, իսկ Արենը լրացրեց. «Մարդիկ են էլիե:

Տեղեկացնենք, որ «Մենակ և մերկե ցուցահանդեսը բացվել է «Ալբերտ և Թովե Բոյաջյանե ցուցասրահում (Իսահակյան 36), գործելու է մինչև փետրվարի 28-ը: Մուտքն ազատ է:

Լիլիթ Բունիաթյան

HayNews.am

Ժամանակակից արվեստի թանգարանի այգու ճակատագիրը չպետք է կրկնվի

Հոդվածը տպագրվել է 2012 թ-ի փետրվարի 20-ին HayNews.am լրատվական կայքում

«Իսկ ո՞վ կողմ չի, ես կզարմանամ, որ մեկը կողմ չլինի: Այգիները վերացնում են, կողմ չլինել, որ չվերացնեն: Պետք է բոլորս ասենք, որ չի կարելի նման բան անել»,- HayNews.am-ի հետ զրույցում հայտնեց երգիչ, երգահան Արթուր Իսպիրյանը, ով ևս միացել է Մաշտոցի պողոտային հարող այգու պահպանման համար պայքարող բնապահպան-ակտիվիստներին:

Հիշեցնենք, որ Աբովյան պողոտայից ապամոնտաժված կրպակները այժմ ցանկանում են տեղադրել Մաշտոցի պողոտային հարող այգում, ինչն էլ բնապահպանների դժգոհությունն է առաջացրել: Բնապահպանները պայքարում են ընթացող շինարարական աշխատանքների դեմ, և պահանջում են Երևանի քաղաքապետարանից դադարեցնել աշխատանքները, ու «բուծիկները այլ վայրերում բուծել»:

Ակտիվիստներին կհաջողվի արդյոք դրական արդյունք գրանցել, մեր հարցին ի պատասխան Իսպիրյանը հայտնեց, որ ինքը մեծ հույսեր ունի, որ այս աղմուկը կհասնի ամենաբարձր կառույցներին` վարչապետին, նախագահին, ու հավելեց. «Ինձ թվում է, նրանք ևս համաձայն են մեզ հետ, մեզ նման են մտածում, որովհետև մենք վատ բան չենք ասում, մենք ճիշտ բան ենք ասում: Ապացուցելու բան չկա, տարածքը պետք է կանաչ մնա ու վերջ, կանաչ տարածք վերացնել չի կարելի, սա ամբողջ աշխարհում գրված օրենք է, և սա բոլորն էլ գիտեն»:

Իսպիրյանի համար հասկանալի է նաև կրպակների սեփականատերերի պահանջը, քանի որ նրանք ևս արդար փոխհատուցում են ակնկալում. «Եթե Կենտրոնից հանել են իրենց կրպակները, Կենտրոնում թող տեղ տան, ոչ թե չգիտեմ, թե որտեղ: Բայց այդ ամենը չպետք է արվի այգու հաշվին, այդ հարցը ուրիշ լուծում կարող է ունենալ»: Իսպիրյանի խոսքով, Երևանի քաղաքապետարանը կրպակատերերին կարող է տարածքներ տրամադրել նորակառույց բարձրահարկ շենքերի առաջին հարկերում, մեկ այլ վայրում, բայց ոչ այգու հաշվին:

«Այն, որ նրանք ասում են, թե ոչ մի ծառ չի կտրվելու, սուտ են ասում, երբ որ այդտեղ կրպակ դրվեց, հաստատ դրանց դիմաց սրճարաններ ու հովանոցներ են հայտնվելու, տարածքը դառնալու է չարչիանոց` բառիս բուն իմաստով, իսկ ես չէի ուզենա, որ մեր գեղեցիկ քաղաքի այդ մասը դառնար չարչիանոց»,- ընդգծեց Իսպիրյանն ու հիշեցրեց, որ նման ճակատագրի արժանացավ Ժամանակակից արվեստի թանգարանի այգին, որտեղ «ցայտաղբյուրների, լողավազանի ու արձանի փոխարեն կրպակներ դրեցին, տարածքը դարձրեցին չարչիանոց, ու բոլորի աչքը սովորեց, ու մարդիկ կարծեցին, որ այդպես էլ պետք է լինիե:

Միևնույն ժամանակ երգիչը գովելի է համարում, որ 18-20 տարեկան ակտիվիստները հնարավորություն ունեն իրենց ձայնը բարձրացնելու ու կարծիք հայտնելու, ինչը խոսում է ներկայիս իշխանությունների օրոք ժողովրդավարության ամրապնդման ու առավել ակնհայտ դրսևորվելու մասին: Երգիչը պատասխանեց ակտիվիստների հասցեին հնչող այն մեղադրանքներին, թե ինչու՞ մինչ այդ չէին պահանջում բարեկարգել այգին, նշելով` «իրենք սպասում էին, որ բարձրահարկ շենքերի կառուցումից հետո կսկսվեն այգու բարեկարգման աշխատանքները»:

«Խնդրում եմ, աղաչում եմ, հանուն մեր երեխաների առողջության, հանուն ծննդատանը ծնվող երեխաների առողջության, հանուն իրենց երեխաների առողջության, հանուն մեր քաղաքի ճարտարապետական տեսքի կրպակները չկառուցել: Ես շատ հարգում եմ այդ կրպակների տերերին, որ այդքան ջանք ու գումար են ներդրել, հարգում են իրենց աշխատանքը, բայց չի կարելի այգում տեղադրել»,- ընդգծեց Իսպիրյանն ու ամփոփելով` հավելեց. «Ասում են, մի քանի ծառ է, կկտրենք, հետո կկանաչի, սուտ է, նման բան լինել չի կարող, թող գնան գիրք կարդան»:

Լիլիթ Բունիաթյան

HayNews.am