Ամեն առավոտ ամուսինս աշխատանքի վայր հասնելուն պես մեքենան կայանում է Երևանի Կորյուն-Տերյան խաչմերուկում ու ավտոկայանիչին (պարկովշիկին) տալիս հասանելիք 200 դրամը: Մի «բարի» օր այս խաչմերուկում ևս տեղադրվեցին խախտումներն արձանագրող տեսախցիկներ:
«Բա սա ինձ չի նկարի»,- հետաքրքրվեց ամուսինս, իսկ ավտոկայանիչը վստահեցրեց, որ ամեն ինչ կարգին է, չէ՞ որ ավելի քան 2 տարի է ինքն այս նույն վայրում է կայանում մեքենան:
Անցավ մեկ ամիս, ու այս է գրեթե ամեն օր Ճանապարհային ոստիկանությունից նույն բովանդակությամբ նամակ ենք ստանում, որով այս կամ այն տեսուչը տեղեկացնում է` Կորյուն-Տերյան խաչմերուկի Կորյունի հատվածում խախտվել է կանգառ կատարելու կանոնը, որի դիմաց սահմանվում է 5000 դրամ տուգանք: Ավելին` որոշ նամակներ էլ հայտնում են, որ Կորյուն-Տերյան խաչմերուկի Տերյանի հատվածում երկու ակով մայթին կայանած մեքենաների վարորդները խախտել են ոչ թե կանգառ կատարելու կանոնը, այլ մեքենան երթևեկել են մայթով, ինչի համար տուգանվում են 20 հազար դրամով:
Իրավաբանական տեսանկյունից ողջունելի է Ճանապարհային ոստիկանության տեսուչների «անաչառ» աշխատանքը: Միևնույն ժամանակ, հենց նույն իրավական տեսանկյունից, անհասկանալի է, այդ ինչու՞ մինչ տեսախցիկների տեղադրումը այդ նույն տեսուչները, որոնք համաձայնեք անպակաս չեն Երևանի կենտրոնական փողոցներից, մի օր նույնիսկ չնկատեցին, որ նշյալ վայրում կայանված մեքենաները խախտում են կանգառ կատարելու կանոնը, կամ մայթին կայանելու համար «մեքենան վարում են մայթի վրայով»: Էլ չեմ ասում, որ շուրջ մեկ ամիս հետո ստացվող նամակները միայն տեղյակ պահեցին ավտոկայանիչին, որ վերջինս ամեն օր ՃՈ «ջրաղացին» բազմաթիվ 5000 կամ 20000 դրամներ է «լցնում»:
Հարցի բարոյական կողմը քննարկելը նույնիսկ ավելորդ է: Բավական է միայն 21 աշխատանքային օրը բազմապատկել տուգանքների միջինով, ու ստացված միջինում 262 հազար 500 դրամն ամեն ինչ կասեն: Նույնիսկ շատերին այս գումարը փաստի առաջ կկանգնեցնի` վկայելով, որ ամիսն անցկացնելու են առանց աշխատավարձի: Սրա հետ մեկտեղ հաշվի առնելով այն փաստը, որ Կենտրոնի այս հատվածում մեծ բախտավորություն է ազատ կայանատեղի գտնելը, իրենց արդար քրտինքով ապրուստի միջոցը վաստակող վարորդներից շատերը հավանաբար այսուհետ կնախընտրեն հարմարավետությունը փոխարինել ծալված մեջքերով երթուղային տաքսիով աշխատանքի հասնելու «հաճույքի» հետ:
Հ. Գ. 1 - Խնդրի մասին փորձեցինք զրուցել նաև «Աքիլլես» ավտովարորդների պաշտպանության կենտրոն ՀԿ-ի ներկայացուցչի հետ: Վերջիններս ցավով տեղեկացրեցին, որ սույն հարցով տասնյակ վարորդներ են ամեն օր ահազանգում, սակայն իրենք ոչինչ անել չեն կարող: Միակ լուծումն, ըստ վարորդների իրավունքների պաշտպանի` խնդրել «Ցիտադելի» տնօրինությանն առանձնացնել կայանման վայրը:
Հ.Գ. 2 - Դե արի վարորդ ջան, ու մի խենթանա...
25 April 2013
22 February 2013
Իմ Փելեշյանը
Երկրորդ հարկի միջանցքի վերջում թաքնված լսարանը մեզ համար բացահայտել էր «Կինոյի ու թատրոնի» պատմության դասախոս տիկին Շիրինյանը: Իր դասաժամին մեր կողմից ցուցաբերած աշխատասիրությանն ու հետաքրքրությանն ի պատասխան` նա պայմանավորվածություն էր ձեռք բերել կինոյի և լրագրության ամբիոնի հետ, և մենք հնարավորություն էինք ստացել շաբաթ օրերին ևս գալ համալսարան` կինոդիտումների:
Այս ռեժիսորական լսարանն ուսանողների շրջանում հայտնի էր` որպես կարմիր սենյակ: Ձայնամեկուսացման համար պատերին կարմիր կարպետ էր փակցված, պատուհանները փակված էին ու միայն մի նեղ ու բարձր ապակի կար, որը լսարանը կապում էր ռեժիսորների փոքրիկ արհեստանոց-արխիվի հետ: Այստեղ տեղադրված փոքր էկրանը խոչընդոտ չէր հանդիսանում մեծ կինոդիտումներ կազմակերպելու համար: Անտեսելով լսարանի տեսուչի դժգոհությունները, թե շաբաթ օրերին ինքը ստիպված է լրացուցիչ 2 ժամ աշխատանքի վայրում լինել, ամեն շաբաթ լրացված կազմով էինք ներկայանում կինոդիտումներին: Մեր համալսարանական ընկերները, հարազատներն ու կինոսիրող ծանոթները դարձել էին այս լսարանի մշտական այցելուները:
Հենց այս կարմիր պատերից ներս է, որ առաջին անգամ դիտեցի Արտավազդ Փելեշյանի ֆիլմերը: Այս լսարանի շնորհիվ է, որ «Մենք»-ն ու «Տարվա եղանակները» առհավետ իմը դարձան, այս լսարանում է, որ մեզանից յուրաքանչյուրն իր համար բացահայտեց իր Փելեշյանին:
Սև ու սպիտակ տեսարանները, հայ մարդն ու նրա կենցաղը իր դարն ապրած, երբեմն թրթռացող տեսաժապավենից թափանցում էին մեր հոգիներ, ստիպում, որ համակ ուշադրությամբ ու առանց շշուկի վայելենք փելեշյանական աշխարհը: Այս ֆիլմերից ստացած մտքերի հեղեղը հօդս էին ցնդեցնում ցանկացած քննարկում. մեզանից յուրաքանչյուրը կարողանում էր խորը լռությունից արտաբերել միայն` հիրավի հանճարեղ է:
Հենց այդ տարիներին էր, որ Փելեշյանը հրավիրվեց մասնակցելու «Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնին: Մեծ ռեժիսորի այցով էր, ըստ իս, պայմանավորված երևանյան կինոփառատոնի համաշխարհային ճանաչման ու աշխարհագրության ընդլայնումը: Հիշում եմ, որ փառատոնի շրջանակում կար հատուկ ծրագիր` նվիրված Փելեշյանի ֆիլմերի հետհայաց ցուցադրությանը: Հպարտությամբ եմ հիշում, որ վարպետի ֆիլմերի ցուցադրություններին երիտասարդները համաձայնում էին տոմս գնել` նույնիսկ հատակին նստած ֆիլմերը նայելու համար, ու այդ ցուցադրություններին անգամ հատակին ազատ տեղ չկար:
Ծնունդդ շնորհավոր, հանճա'ր, ծնունդդ շնորհավոր իսկական հայ: Ու չնայած ստեղծածդ արդեն բավարար է քեզ անմնացորդ սիրելու ու գնահատելու, քեզ ընդմիշտ երախտապարտ լինելու համար, բայց ես էլ, շատերի նման, հավատում եմ, որ դեռ մեզ զարմացնելու ես նոր աշխարհներով...
21 February 2013
Շախ-մատ
Հետընտրական զարգացումների ֆոնում ամենաշատը ցավում եմ հորեղբորս համար, ում այդպես էլ մինչ օրս չկարողացա բացատրել, որ ընտրությունները մի խաղ է, որտեղ նույնիսկ իր նմանների դերն է նախապես որոշված: Հորեղբայրս անվերապահորեն վստահ էր` ընտրել է Րաֆֆի Հովհաննիսյանին, քանի որ իշխանափոխություն է ցանկանում: Բոլոր այն փաստարկները, որոնք վկայում էին, որ Րաֆֆին եկել է ոչ թե անհնարը հնարավոր դարձնելու, այլ զուտ ընդդիմադիր դաշտում առաջացած բացը լրացնելու համար, բողոքարկվում էին մի նախադասությամբ` «Դե եթե չես պաշտպանում Սերժին, ուրեմն պետք է Րաֆֆուն պաշտպանես»:
Ցավում եմ, որ միայն հորեղբայրս չի այդպես է մտածում, ցավում եմ, որ շատերը դեմ լինելով գործող իշխանություններին (անկախ նրանից, թե ով է իշխանության գլուխ) կանգնում են իրեն ընդդիմադիր հռչակած գործչի թիկունքում: Ցավում եմ, որ 2008 թ-ի նախագահական ընտրություններին հաջորդող իրադարձությունները դաս չեղան նրանց համար, ովքեր մի ժամանակ գոչում էին «Լևոն նախագահ»: Ավելին, ցավում եմ, որ «Րաֆֆի նախագահ» վանկարկողների ստվար զանգվածը հենց վերոնշյալ անձիք են:
Այսօր` Սերժ Սարգսյան-Րաֆֆի Հովհաննիսյան հանդիպումից հետո, կարծում եմ հորեղբայրս կդադարի հակառակել ինձ, ու որքան էլ ուրախ լինեմ այն բանի համար, որ Րաֆֆին ժամանակին վայր դրեց «մինչև վերջ» պայքարողի դիմակը, միևնույն է ցավում եմ այն հիասթափության համար, որ ապրելու է «հնարավոր»-ին հավատացող յուրաքանչյուր ոք...
Ու ինչ է վաղն ասի նախագահի պաշտոնին հավակնող Հովհաննիսյանը` միևնույն է. շատերի համար արդեն պարզից էլ պարզ է, որ շախմատային հերթական պարտիան ավարտվեց` ի օգուտ Շախմատի ֆեդերացիայի նախագահի, շատերի համար արդեն անհերքելի է, որ գլխավոր խաղացողն է որոշում յուրաքանչյուր խաղաքարի հետագա քայլը...
Ցավում եմ, որ միայն հորեղբայրս չի այդպես է մտածում, ցավում եմ, որ շատերը դեմ լինելով գործող իշխանություններին (անկախ նրանից, թե ով է իշխանության գլուխ) կանգնում են իրեն ընդդիմադիր հռչակած գործչի թիկունքում: Ցավում եմ, որ 2008 թ-ի նախագահական ընտրություններին հաջորդող իրադարձությունները դաս չեղան նրանց համար, ովքեր մի ժամանակ գոչում էին «Լևոն նախագահ»: Ավելին, ցավում եմ, որ «Րաֆֆի նախագահ» վանկարկողների ստվար զանգվածը հենց վերոնշյալ անձիք են:
Այսօր` Սերժ Սարգսյան-Րաֆֆի Հովհաննիսյան հանդիպումից հետո, կարծում եմ հորեղբայրս կդադարի հակառակել ինձ, ու որքան էլ ուրախ լինեմ այն բանի համար, որ Րաֆֆին ժամանակին վայր դրեց «մինչև վերջ» պայքարողի դիմակը, միևնույն է ցավում եմ այն հիասթափության համար, որ ապրելու է «հնարավոր»-ին հավատացող յուրաքանչյուր ոք...
Ու ինչ է վաղն ասի նախագահի պաշտոնին հավակնող Հովհաննիսյանը` միևնույն է. շատերի համար արդեն պարզից էլ պարզ է, որ շախմատային հերթական պարտիան ավարտվեց` ի օգուտ Շախմատի ֆեդերացիայի նախագահի, շատերի համար արդեն անհերքելի է, որ գլխավոր խաղացողն է որոշում յուրաքանչյուր խաղաքարի հետագա քայլը...
7 February 2013
Մանկավարժները` բռնի բարեգործ
Նախորդ շաբաթվանից տարբեր դպորցներում դասավանդող ուսուցիչներից նույն պատմությունն եմ լսում. նրանց դպրոցների տնօրենները ստիպում են բարեգործ դառնալ: Ինչպես պարզվեց` խոսքը միայն Արմավիրի մարզի մանկավարժներին է վերաբերում, իսկ դպրոցի տնօրինությունը նման «հանձնարարություն» ստացել է մարզի կրթության, մշակույթի և սպորտի վարչությունից:
Այսպիսով` Արմավիրի մարզի բոլոր դպրոցների ուսուցիչներին տնօրինության կողմից բաժանվել են դիմում-հայտեր, որոնցով նրանք «խնդրում են տնօրենին յուրաքանչյուր ամիս իրենց աշխատավարձի 1 %-ը փոխանցել «Արմավիրի մշակույթ, սպորտ, երիտասարդություն» հիմնադրամին»: Որոշ դպրոցներում ուսուցիչներն` իբրև ինքնակամ, արդեն ստորագրել են դիմումի տակ, որոշ դպրոցներում էլ ուսուցիչների բողոքից հետո տնօրեները հայտարարել են, որ «գործընթացը կասեցվում է` միայն թե ոչ մեկին չբողոքեք»:
Թե ինչպե՞ս են մեկնաբանում այս քայլը մարզի կրթության, մշակույթի և սպորտի վարչությունում, ինձ այդպես էլ չհաջողվեց պարզել, քանի որ վարչությունում գործող հեռախոսահամարներին արածս զանգերն առավոտից անպատասխան են մնում: Մինչդեռ ՀՀ կրթության և գիտության նախարարությունում անակնկալի եկան, երբ տեղեկացան վերոնշյալի մասին: Նախարարության մամուլի և հասարակայնության հետ կապերի բաժնի պետ Արթուր Բաղդասարյանը նույնիսկ խնդրեց այդ մասին նամակ գրել նախարարության էլեկտրոնային հասցեին, որ իրենք էլ պարզեն, թե բանն ինչում է կայանում:
Այն, որ Արմավիրի մարզը հիմնադրամ է բացել` աջակցելու մշակույթի ու սպորտի զարգացմանը, ինքնին ողջունելի փաստ է, բայց այն, որ բարեգործությունն արվում է բռնի կերպով, այն էլ իրենց խղճուկ աշխատավարձով մի կերպ գոյատևող մանկավարժների հաշվին, կարծում եմ, անընդունելի է: Մյուս կողմից հասկանալի է ուսուցիչների բողոքը, քանզի միջինում 50 հազար դրամ աշխատավարձ ստացող և ոչ մեկ չի ցանկանա բարեգործություն անել, այն էլ` յուրաքանչյուր ամիս:
Մնում է հուսալ, որ Արմավիրի մարզի բոլոր դպրոցներում էլ ուսուցիչներն այնքան համարձակություն կունենան, որպեսզի ընդդիմանան իրենց պարտադրվող բարեգործությանը, իսկ խնդրին Կրթության և գիտության նախարարության միջամտությունից հետո մարզի կրթության, մշակույթի և սպորտի վարչությունն էլ ի վերջի կհասկանա, որ բարեգործություն կամովի են կատարում:
Այսպիսով` Արմավիրի մարզի բոլոր դպրոցների ուսուցիչներին տնօրինության կողմից բաժանվել են դիմում-հայտեր, որոնցով նրանք «խնդրում են տնօրենին յուրաքանչյուր ամիս իրենց աշխատավարձի 1 %-ը փոխանցել «Արմավիրի մշակույթ, սպորտ, երիտասարդություն» հիմնադրամին»: Որոշ դպրոցներում ուսուցիչներն` իբրև ինքնակամ, արդեն ստորագրել են դիմումի տակ, որոշ դպրոցներում էլ ուսուցիչների բողոքից հետո տնօրեները հայտարարել են, որ «գործընթացը կասեցվում է` միայն թե ոչ մեկին չբողոքեք»:
Թե ինչպե՞ս են մեկնաբանում այս քայլը մարզի կրթության, մշակույթի և սպորտի վարչությունում, ինձ այդպես էլ չհաջողվեց պարզել, քանի որ վարչությունում գործող հեռախոսահամարներին արածս զանգերն առավոտից անպատասխան են մնում: Մինչդեռ ՀՀ կրթության և գիտության նախարարությունում անակնկալի եկան, երբ տեղեկացան վերոնշյալի մասին: Նախարարության մամուլի և հասարակայնության հետ կապերի բաժնի պետ Արթուր Բաղդասարյանը նույնիսկ խնդրեց այդ մասին նամակ գրել նախարարության էլեկտրոնային հասցեին, որ իրենք էլ պարզեն, թե բանն ինչում է կայանում:
Այն, որ Արմավիրի մարզը հիմնադրամ է բացել` աջակցելու մշակույթի ու սպորտի զարգացմանը, ինքնին ողջունելի փաստ է, բայց այն, որ բարեգործությունն արվում է բռնի կերպով, այն էլ իրենց խղճուկ աշխատավարձով մի կերպ գոյատևող մանկավարժների հաշվին, կարծում եմ, անընդունելի է: Մյուս կողմից հասկանալի է ուսուցիչների բողոքը, քանզի միջինում 50 հազար դրամ աշխատավարձ ստացող և ոչ մեկ չի ցանկանա բարեգործություն անել, այն էլ` յուրաքանչյուր ամիս:
Մնում է հուսալ, որ Արմավիրի մարզի բոլոր դպրոցներում էլ ուսուցիչներն այնքան համարձակություն կունենան, որպեսզի ընդդիմանան իրենց պարտադրվող բարեգործությանը, իսկ խնդրին Կրթության և գիտության նախարարության միջամտությունից հետո մարզի կրթության, մշակույթի և սպորտի վարչությունն էլ ի վերջի կհասկանա, որ բարեգործություն կամովի են կատարում:
30 January 2013
Milk` կա՞թ, թե՞ թան
Լատվիացի ընկերս չէր էլ կասկացում, որ ուշ երեկոյան «100 % natural pasteurized milk» (թարգմ` 100 % պաստերացված անարատ կաթ) մակագրությամբ շիշը գնելով, թան է տուն տանում: Նրա մտքով իսկ չէր անցնի, որ առավոտյան չի վայլելու իր սիրելի փաթիլները (хлопья), որովհետև «Բոնիլատ» կաթնամթերք արտադրող ընկերության թարգմանիչները «100 % անարատ պաստերացված կաթից» արտահայտությունը ճշտությամբ չեն թարգմանել, առավել ևս` անգլերեն տառերով գոնե մի անգամ չեն նշել, որը խոսքը թանի մասին է (ի միջիայլոց, սխալ էր գրված նույնիսկ պաստերացված բառը` «pasterized»):
«Պիտանի է մինչև ...», «Արտադրված է ...», «Բաղադրությունը ...» այն հիմնական չափանիշներն են, որոնց հատուկ ուշադրություն ենք դարձնում գնումներ կատարելիս: Սրան, անշուշտ, նպաստել են ոչ միայն խանութներում առկա ապրանքների բազմազանությունը, այլև սպառողների իրավունքները պաշտպանող հասարակական կազմակերպությունների, ինչպես նաև Տնտեսական մրցակցության պետական պաշտպանության հանձնաժողովի կողմից կատարվող ստուգումներն ու արձանագրվող խախտումների մասին հրապարակումները: Ինչ վերաբերում է թարգմանություններին, ապա դրանք մեզանից գրեթե ոչ մեկին չեն հետաքրքրում:
Բայց արդյո՞ք սպառողի` այս դեպքում հայերեն չիմացող սպառողի իրավունքների խախտում չէ այն, որ շշի պարունակության մասին անգլերեն լեզվով որևէ բան նշված չէ, նշվածն էլ` անգրագետ թարգմանության շնորհիվ, այլ բանի մասին է վկայում:
«Օրենքի տեսանկյունից սպառողի իրավունքերի խախտում չենք կարող համարել, քանի որ Հայաստանի օրենքը պահանջում է հայերեն լեզվով մակնանշման պարտադիր առկայություն, այս պարագայում էլ հայերենով նշված է շշի պարունակությունը»,- ինձ հետ զրույցում ասաց «Սպառողների իրավունքների պաշտպան» ՀԿ փոխնախագահ Կարեն Չիլինգարյանը:
Մյուս կողմից Չիլինգարյանը նշեց, որ զուտ սպառողի իրավունքների տեսանկյունից հստակ է, որ խախտվել են իրավունքները:
Սննդի անվտանգության պետական ծառայությունում ևս հաստատեցին, որ «խախտում կա, բայց ոչ ՀՀ օրենքով նախատեսված»: Ծառայության պետի մամլո խոսնակ Բաբկեն Պիպոյանը նշեց, որ օրենքի համաձայն` տնտեսվարողն անգամ իրավունք ունի անգլերենով որևէ բան չգրել, օրենքն էլ գործում է հիմնական սպառողի` հայերի համար:
«Այս պարագայում հնարավոր է, որ նույնիսկ տպագրական սխալի հետ գործ ունենք»,- նշեց Պիպոյանն ու հայտնեց, որ ամեն դեպքում «Բոնիլատ» ՍՊԸ-ին բանավոր կզգուշացվի խախտման մասին, անհրաժեշտության դեպքում նշյալ տպաքանակով արտադրված կաթնամթերքի խմբաքանակը ետ կկանչվի:
Այս պարագայում ստացվում է, որ հայերեն չիմացող սպառողը պետք է ապավինի արտադրողի բարեխղճությանը կամ թարգմանողի գրագիտությանը, այլապես կշարունակի կաթի փոխարեն թան խմել:
«Պիտանի է մինչև ...», «Արտադրված է ...», «Բաղադրությունը ...» այն հիմնական չափանիշներն են, որոնց հատուկ ուշադրություն ենք դարձնում գնումներ կատարելիս: Սրան, անշուշտ, նպաստել են ոչ միայն խանութներում առկա ապրանքների բազմազանությունը, այլև սպառողների իրավունքները պաշտպանող հասարակական կազմակերպությունների, ինչպես նաև Տնտեսական մրցակցության պետական պաշտպանության հանձնաժողովի կողմից կատարվող ստուգումներն ու արձանագրվող խախտումների մասին հրապարակումները: Ինչ վերաբերում է թարգմանություններին, ապա դրանք մեզանից գրեթե ոչ մեկին չեն հետաքրքրում:
Բայց արդյո՞ք սպառողի` այս դեպքում հայերեն չիմացող սպառողի իրավունքների խախտում չէ այն, որ շշի պարունակության մասին անգլերեն լեզվով որևէ բան նշված չէ, նշվածն էլ` անգրագետ թարգմանության շնորհիվ, այլ բանի մասին է վկայում:
«Օրենքի տեսանկյունից սպառողի իրավունքերի խախտում չենք կարող համարել, քանի որ Հայաստանի օրենքը պահանջում է հայերեն լեզվով մակնանշման պարտադիր առկայություն, այս պարագայում էլ հայերենով նշված է շշի պարունակությունը»,- ինձ հետ զրույցում ասաց «Սպառողների իրավունքների պաշտպան» ՀԿ փոխնախագահ Կարեն Չիլինգարյանը:
Մյուս կողմից Չիլինգարյանը նշեց, որ զուտ սպառողի իրավունքների տեսանկյունից հստակ է, որ խախտվել են իրավունքները:
Սննդի անվտանգության պետական ծառայությունում ևս հաստատեցին, որ «խախտում կա, բայց ոչ ՀՀ օրենքով նախատեսված»: Ծառայության պետի մամլո խոսնակ Բաբկեն Պիպոյանը նշեց, որ օրենքի համաձայն` տնտեսվարողն անգամ իրավունք ունի անգլերենով որևէ բան չգրել, օրենքն էլ գործում է հիմնական սպառողի` հայերի համար:
«Այս պարագայում հնարավոր է, որ նույնիսկ տպագրական սխալի հետ գործ ունենք»,- նշեց Պիպոյանն ու հայտնեց, որ ամեն դեպքում «Բոնիլատ» ՍՊԸ-ին բանավոր կզգուշացվի խախտման մասին, անհրաժեշտության դեպքում նշյալ տպաքանակով արտադրված կաթնամթերքի խմբաքանակը ետ կկանչվի:
Այս պարագայում ստացվում է, որ հայերեն չիմացող սպառողը պետք է ապավինի արտադրողի բարեխղճությանը կամ թարգմանողի գրագիտությանը, այլապես կշարունակի կաթի փոխարեն թան խմել:
23 January 2013
Հնարավոր է դեպի ապահով Հայրենիք գնալ` վերևում Աստված կա
Մենք հեռուստացույց չունենք, դրա համար էլ ինձ համար նախագահական ընտրությունների քարոզարշավը սկսվում է փողոցում հանդիպող գովազդային վահանակներից և ավարտվում է ինտերնետային լրատվամիջոցներով ու սոցցանցերով: Հետևաբար գրառումս բացառապես ինձ հասած քարոզչության արտացոլումն է:
Արամ Հարությունյանին անդրադառնալը, թերևս, անտեղին է` իր թեկնածությունը հանելու մասին հայտարարությունից հետո: Արման Մելիքյանի մասին էլ չգիտեմ ինչ կարելի է գրել. գիտեմ միայն, որ մի ժամանակ նա Արցախի արտգործնախարարն է եղել:
Պարույր Հայրիկյանին հարգում եմ` ինչպես ոսկեղենիկ հայերենով մտածողի ու արտահայտվողի, ինչպես Խորհրդային Միության տարիներին ազատության համար պայքարողի, ինչպես քրիստոնյայի, ով պաս և ծոմ պահել գիտի: Որպես երկրի նախագահ նրան կուզեի տեսնել անկախություն հռչակելուց հետո, սակայն այսօր ձայնս չեմ կարող տալ մեկին, ով նախկինում ևս, նախագահի թեկնածու լինելով հանդերձ, իր տեղը զիջել է մեկ ուրիշին:
Հրանտ Բագրատյանի մասին որևէ բան գրելն անիմաստ են համարում, ինչպես անիմաստ եմ համարում բոլոր նրանց ջանքերը, ովքեր փորձում են ապացուցել, որ մութ ու ցուրտ տարիները հաղթանակի տարիներ էին, ովքեր փորձում են համոզել, որ լույս չկար, որովհետև պատերազմ էր: Միևնույն ժամանակ նախանձում եմ նրանց, ովքեր պատրաստվում են իրենց ձայնն այս թեկնածուին տալ: Ամենայն անկեղծությամբ` ես էլ կցանկանայի հիշողությունիցս իսպառ ջնջել 90-ականների բացասական ամեն բան, կցանկանայի միամիտի պես հավատալ, որ մեգատնտեսագետը պայմաններ կապահովի, որ մենք աշխատատեղեր ստեղծենք ոչ թե իր ղեկավարած տարիների նման` խոպաններում, այլ անկախ երկրիս սահմաններից ներս:
Հաջորդը մի ոմն Անդրեաս Ղուկասյան է, որ չգիտեմ` որտեղից հայտնվեց, ինչու՞ հայտարարեց, թե նախագահ է ուզում դառնալ, ու մեկ էլ հանկարծ որոշեց կարմիր քուրքը հագնել ու սոված գիտնականների շենքի դիմաց հացադուլ հայտարարել: Նրա մասին գիտեմ, որովհետև այս է որերորդ օրն է աշխատանքի գալիս` հանդիպում եմ «շինծու ընտրությունները» մերժող պաստառներին:
Վարդան Սեդրակյանին այնքան լուրջ չվերաբերվեցինք, որ նա ամենայն լրջությամբ նախագահի թեկնածու դարձավ: Ու եթե հիմա լուրջությամբ դատեմ, ապա ոչ այլ ինչ, գոնե զուտ քրիստոնեական սկզբունքներս թույլ չեն տա ընդունել նրան, էլ ուր մնաց ընտրել: Միտքս հասկանալի դարձնելու համար, կարծում եմ կարիք չկա «Սասնա ծռեր» էպոսը վերապատմելու, դրանում առկա բազմաթիվ դրույթների անընդունելիությունը մեկնաբանելու համար: Կարող ենք սահմանափակվել էպոսի սկզբով միայն, երբ «Ծովինարը աղբյուրից ջուր խմեց ու հղիացավ»: Այստեղ ինձ համար անհասկանալի է, թե ինչպես Աստծո գոյության մասին հիշած էպոսագետը, չի հիշում, որ քրիստոնյանների համար մի բան աներկբա է` միայն Մարիամն էր, որ կույս լինելով հանդերձ հղիացավ, այն էլ` Սուրբ հոգուց, ու այն էլ` Փրկչին լույս աշխարհ բերելու համար:
Պետք է խոստովանեմ, որ ինձ ամենից շատ հանդիպող քարոզչությունը Րաֆֆի Հովհաննիսյանի դեմքն է, որը հնարավոր է ժպտում է, հնարավոր է` ոչ: Հնարավոր է Րաֆֆին ինչ-որ բան է հասկացել հացադուլից հետո, որ «Տեր եմ» կոչերը փոխարինել է «Հնարավոր է»-ով: Վստահ եմ, որ «անհնար ոչինչ չկա», ու թերևս այս է պատճառը, որ անհնար եմ համարում ընտրել «հնարավորը»:
Ու ես այդպես էլ չհասկացա, թե ինչու՞ է վերընտրվել ցանկացող գործող նախագահը այցելություններ կատարում, այստեղ-այնտեղ դեպի ապահով Հայաստան տանող ճանապարհ ուրվագծում, երբ 5 տարի ուներ այդ ուղղությամբ քայլեր կատարելու համար: Գուցե հավատացինք, որ կփոխվի, բայց չեմ հավատում, որ գործող նախագահը կարող է վերընտրվելուց հետո փոխել իր քաղաքական կուրսը:
Ինչև, գուցե «Հնարավոր է» «Դեպի ապահով հայրենիք» գնալ, չէ՞ որ «Վերևում Աստված կա»:
Արամ Հարությունյանին անդրադառնալը, թերևս, անտեղին է` իր թեկնածությունը հանելու մասին հայտարարությունից հետո: Արման Մելիքյանի մասին էլ չգիտեմ ինչ կարելի է գրել. գիտեմ միայն, որ մի ժամանակ նա Արցախի արտգործնախարարն է եղել:
Պարույր Հայրիկյանին հարգում եմ` ինչպես ոսկեղենիկ հայերենով մտածողի ու արտահայտվողի, ինչպես Խորհրդային Միության տարիներին ազատության համար պայքարողի, ինչպես քրիստոնյայի, ով պաս և ծոմ պահել գիտի: Որպես երկրի նախագահ նրան կուզեի տեսնել անկախություն հռչակելուց հետո, սակայն այսօր ձայնս չեմ կարող տալ մեկին, ով նախկինում ևս, նախագահի թեկնածու լինելով հանդերձ, իր տեղը զիջել է մեկ ուրիշին:
Հրանտ Բագրատյանի մասին որևէ բան գրելն անիմաստ են համարում, ինչպես անիմաստ եմ համարում բոլոր նրանց ջանքերը, ովքեր փորձում են ապացուցել, որ մութ ու ցուրտ տարիները հաղթանակի տարիներ էին, ովքեր փորձում են համոզել, որ լույս չկար, որովհետև պատերազմ էր: Միևնույն ժամանակ նախանձում եմ նրանց, ովքեր պատրաստվում են իրենց ձայնն այս թեկնածուին տալ: Ամենայն անկեղծությամբ` ես էլ կցանկանայի հիշողությունիցս իսպառ ջնջել 90-ականների բացասական ամեն բան, կցանկանայի միամիտի պես հավատալ, որ մեգատնտեսագետը պայմաններ կապահովի, որ մենք աշխատատեղեր ստեղծենք ոչ թե իր ղեկավարած տարիների նման` խոպաններում, այլ անկախ երկրիս սահմաններից ներս:
Հաջորդը մի ոմն Անդրեաս Ղուկասյան է, որ չգիտեմ` որտեղից հայտնվեց, ինչու՞ հայտարարեց, թե նախագահ է ուզում դառնալ, ու մեկ էլ հանկարծ որոշեց կարմիր քուրքը հագնել ու սոված գիտնականների շենքի դիմաց հացադուլ հայտարարել: Նրա մասին գիտեմ, որովհետև այս է որերորդ օրն է աշխատանքի գալիս` հանդիպում եմ «շինծու ընտրությունները» մերժող պաստառներին:
Վարդան Սեդրակյանին այնքան լուրջ չվերաբերվեցինք, որ նա ամենայն լրջությամբ նախագահի թեկնածու դարձավ: Ու եթե հիմա լուրջությամբ դատեմ, ապա ոչ այլ ինչ, գոնե զուտ քրիստոնեական սկզբունքներս թույլ չեն տա ընդունել նրան, էլ ուր մնաց ընտրել: Միտքս հասկանալի դարձնելու համար, կարծում եմ կարիք չկա «Սասնա ծռեր» էպոսը վերապատմելու, դրանում առկա բազմաթիվ դրույթների անընդունելիությունը մեկնաբանելու համար: Կարող ենք սահմանափակվել էպոսի սկզբով միայն, երբ «Ծովինարը աղբյուրից ջուր խմեց ու հղիացավ»: Այստեղ ինձ համար անհասկանալի է, թե ինչպես Աստծո գոյության մասին հիշած էպոսագետը, չի հիշում, որ քրիստոնյանների համար մի բան աներկբա է` միայն Մարիամն էր, որ կույս լինելով հանդերձ հղիացավ, այն էլ` Սուրբ հոգուց, ու այն էլ` Փրկչին լույս աշխարհ բերելու համար:
Պետք է խոստովանեմ, որ ինձ ամենից շատ հանդիպող քարոզչությունը Րաֆֆի Հովհաննիսյանի դեմքն է, որը հնարավոր է ժպտում է, հնարավոր է` ոչ: Հնարավոր է Րաֆֆին ինչ-որ բան է հասկացել հացադուլից հետո, որ «Տեր եմ» կոչերը փոխարինել է «Հնարավոր է»-ով: Վստահ եմ, որ «անհնար ոչինչ չկա», ու թերևս այս է պատճառը, որ անհնար եմ համարում ընտրել «հնարավորը»:
Ու ես այդպես էլ չհասկացա, թե ինչու՞ է վերընտրվել ցանկացող գործող նախագահը այցելություններ կատարում, այստեղ-այնտեղ դեպի ապահով Հայաստան տանող ճանապարհ ուրվագծում, երբ 5 տարի ուներ այդ ուղղությամբ քայլեր կատարելու համար: Գուցե հավատացինք, որ կփոխվի, բայց չեմ հավատում, որ գործող նախագահը կարող է վերընտրվելուց հետո փոխել իր քաղաքական կուրսը:
Ինչև, գուցե «Հնարավոր է» «Դեպի ապահով հայրենիք» գնալ, չէ՞ որ «Վերևում Աստված կա»:
18 January 2013
Ձվերն ու ձկները
Ոչ վաղ անցյալում` շուրջ 2 տարի առաջ, ձվի շուկայում իրարանցում էր: Փոքր թռչնաֆաբրիկաների տերերն ու լրագրողները փաստում էին` մենաշնորհ է ձևավորվում: Ձուն ամառվա ամիսներին խանութներում սկսվեց վաճառվել ընդուհուպ 10 դրամով, ինչի արդյունքում շատ թռչնաֆաբրիկաներ փակվեցին, շատերն էլ իրենց ապրուստի միջոցը վաճառեցին «X-Gruop»-ին: Արդյունքում Տնտեսական մրցակցության հանձնաժողովը կատարվածը դեմպինգային գործողություն չորակեց, մենք էլ սկսեցինք ձուն ամանորին գնել 10 անգամ թանկ գներով` այն էլ ոչ բոլոր խանութներից: Ներկայումս ձվի գինը շուկայում միջինում 60 դրամ է:
Շուտով պատմության կրկնության ականատեսն ենք դառնալու. այս անգամ արդեն ձկան շուկայում:
Բանն այն է, որ արդեն տևական ժամանակ ձկնարդյունաբերությամբ զբաղվողներն ահազանգում են, որ արտոնություններ են տրվում խոշոր ձկնաբույծներին` ի հաշիվ շուկայում գործող մանր ու միջին ձեռնարկատերերի: Ոլորտը խոշորացման տանող ճանապարհն ուրվագծվում է: Մի կողմից ձկնարդյունաբերողների համար փոխվում է հողի նշանակությունը` գյուղատնտեսականից դառնալով արտադրական, սահմանափակվում են ջրօգտագործման ժամկետները, մյուս կողմից` ջրօգտագործման նոր թույլտվություններ են տրվում, արտահանմամբ զբաղվում են խոշորները, իսկ պետությունը որևէ կերպ չի աջակցում մանր ու միջին ձեռնարկատերերին:
Եթե նույնիսկ «Հայ ձկնաբույծների միավորում» ՀԿ-ն չվկայի կառուցվող նոր ձկնաբուծարանների որակի ու չափերի մասին, բավական է նստել մեքենան և Երևանից դեպի Սուրենավան գնալ: Ճանապարհի եզրից երևացող հսկայական չափերի արհեստական լճակներն իրենք կփաստեն, որ կառուցողներն օգտագործում են թե' հսկայական միջոցներ և թե' նորագույն տեխնոլոգիաներ: Հենց այս պատկերին ականատես լինելուց հետո է, որ պարզ է դառնում` ինչ ուղի են բռնել խոշոր արտադրողները:
Չեմ ուզում վատատես լինել, բայց անվիճելի է, որ մի օր էլ` ամռան շոգ ամիսներին, խանութներում ինչ-որ «X» ընկերություն կսկսի շուկայականից անհամեմատ ցածր գներով թարմ ձուկ վաճառել: Արդյունքում նրանք, ովքեր դեռևս պայքարում են իրենց փոքր տնտեսությունը պահելու համար և հույսեր են փայփայում արդարություն հաստատելու ուղղությամբ, կա'մ կլուծարվեն, կա'մ կվաճառվեն խոշորին: Իսկ մենք էլ ձվի նման, ձուկն էլ խանութից կգնենք այն գնով, ինչ գին կթելադրի միակ արտադրողը:
Շուտով պատմության կրկնության ականատեսն ենք դառնալու. այս անգամ արդեն ձկան շուկայում:
Բանն այն է, որ արդեն տևական ժամանակ ձկնարդյունաբերությամբ զբաղվողներն ահազանգում են, որ արտոնություններ են տրվում խոշոր ձկնաբույծներին` ի հաշիվ շուկայում գործող մանր ու միջին ձեռնարկատերերի: Ոլորտը խոշորացման տանող ճանապարհն ուրվագծվում է: Մի կողմից ձկնարդյունաբերողների համար փոխվում է հողի նշանակությունը` գյուղատնտեսականից դառնալով արտադրական, սահմանափակվում են ջրօգտագործման ժամկետները, մյուս կողմից` ջրօգտագործման նոր թույլտվություններ են տրվում, արտահանմամբ զբաղվում են խոշորները, իսկ պետությունը որևէ կերպ չի աջակցում մանր ու միջին ձեռնարկատերերին:
Եթե նույնիսկ «Հայ ձկնաբույծների միավորում» ՀԿ-ն չվկայի կառուցվող նոր ձկնաբուծարանների որակի ու չափերի մասին, բավական է նստել մեքենան և Երևանից դեպի Սուրենավան գնալ: Ճանապարհի եզրից երևացող հսկայական չափերի արհեստական լճակներն իրենք կփաստեն, որ կառուցողներն օգտագործում են թե' հսկայական միջոցներ և թե' նորագույն տեխնոլոգիաներ: Հենց այս պատկերին ականատես լինելուց հետո է, որ պարզ է դառնում` ինչ ուղի են բռնել խոշոր արտադրողները:
Չեմ ուզում վատատես լինել, բայց անվիճելի է, որ մի օր էլ` ամռան շոգ ամիսներին, խանութներում ինչ-որ «X» ընկերություն կսկսի շուկայականից անհամեմատ ցածր գներով թարմ ձուկ վաճառել: Արդյունքում նրանք, ովքեր դեռևս պայքարում են իրենց փոքր տնտեսությունը պահելու համար և հույսեր են փայփայում արդարություն հաստատելու ուղղությամբ, կա'մ կլուծարվեն, կա'մ կվաճառվեն խոշորին: Իսկ մենք էլ ձվի նման, ձուկն էլ խանութից կգնենք այն գնով, ինչ գին կթելադրի միակ արտադրողը:
Subscribe to:
Posts (Atom)




